W poprzedniej części naszej serii dotknęliśmy kwestii
rozpoznawania własnych stylów odżywiania i ich wpływu na zdrowie oraz
samopoczucie. Teraz nadszedł czas, aby przyjrzeć się bliżej problematycznym
nawykom żywieniowym, które mogą podkopywać nasze wysiłki na drodze do zdrowia.
W tym artykule zbadamy główne cechy tych stylów, ich wpływ na nasze zdrowie i
przedstawimy praktyczne kroki, które można podjąć, aby zamienić niezdrowe
nawyki na bardziej korzystne.
Problemowe style odżywiania: główne cechy
emocjonalne jedzenie To
reakcja na negatywne emocje przez sięganie po jedzenie. Osoby, które jedzą z
powodów emocjonalnych, niekoniecznie odczuwają głód fizyczny, ale jedzą, aby
pocieszyć się, zmniejszyć stres lub uciec od nieprzyjemnych uczuć. Ten sposób
jedzenia często prowadzi do przejadania się, ponieważ jedzenie jest używane
jako narzędzie radzenia sobie z emocjami, a nie jako sposób na zaspokojenie
głodu.
jedzenie zewnętrzne
Charakteryzuje się rozpoczynaniem jedzenia w odpowiedzi na bodźce zewnętrzne, a
nie wewnętrzne sygnały głodu czy sytości. Może to być reakcja na widok lub
zapach jedzenia, reklamy żywności, lub nawet czas posiłku. Osoby z tym stylem
jedzenia często zaczynają jeść, gdy widzą, że inni jedzą, lub gdy jedzenie jest
łatwo dostępne, nawet jeśli nie są głodne.
restrykcyjne jedzenie
Polega na świadomym ograniczaniu spożycia pokarmu, często w celu utraty wagi.
Może to prowadzić do niezdrowego cyklu ograniczeń i przejadania się, a nawet do
zaburzeń odżywiania. Osoby stosujące restrykcyjne jedzenie często bardzo surowo
kontrolują swoją dietę, co może prowadzić do silnego pożądania
„zakazanych” pokarmów i w konsekwencji do przejadania się.
niekontrolowane jedzenie To
tracenie kontroli nad tym, co i ile się je, często objawiające się jedzeniem
dużych ilości pokarmu w krótkim czasie. Osoby doświadczające niekontrolowanego
jedzenia mogą czuć, że nie są w stanie przestać jeść, nawet jeśli są już pełne,
co często prowadzi do uczucia winy i wstydu.
Rozpoznanie, które z tych stylów odżywiania wpływa na nasze
życie, jest pierwszym krokiem do zmiany. Zwiększenie samoświadomości,
poszukiwanie zdrowszych sposobów radzenia sobie z emocjami, ustanowienie
regularnych posiłków, nauka słuchania sygnałów swojego ciała oraz szukanie
wsparcia to kluczowe kroki, które mogą pomóc w przejściu na zdrowsze nawyki
żywieniowe. Pamiętajmy, że każdy krok w kierunku zdrowszego stylu odżywiania to
postęp, nawet jeśli początkowo wydaje się mały.
Kroki do zmiany
Zmiana problemowych stylów odżywiania nie jest procesem,
który następuje z dnia na dzień, ale jest kilka kroków, które mogą pomóc w tej
transformacji:
1.
Zwiększenie
samoświadomości: zrozumienie, kiedy i dlaczego sięgamy po jedzenie z
przyczyn innych niż głód, jest pierwszym krokiem do zmiany.
2.
Poszukiwanie
zdrowszych sposobów radzenia sobie z emocjami: znalezienie
alternatywnych metod, takich jak medytacja, ćwiczenia fizyczne, czy rozmowa z
przyjacielem, może pomóc w uniknięciu emocjonalnego jedzenia.
3.
Ustanowienie
regularnych posiłków: jedzenie w regularnych odstępach czasu może pomóc
utrzymać stabilny poziom cukru we krwi i uniknąć niekontrolowanego jedzenia.
4.
Nauka słuchania
sygnałów swojego ciała: rozpoznawanie i reagowanie na wewnętrzne sygnały
głodu i sytości może pomóc w przezwyciężeniu restrykcyjnych i zewnętrznych
stylów jedzenia.
5. Szukanie wsparcia: rozmowa z dietetykiem,
psychologiem czy grupą wsparcia może dostarczyć dodatkowych narzędzi i
motywacji do zmiany.
Twój
styl odżywiania
Aby lepiej zrozumieć własne nawyki żywieniowe i
zidentyfikować obszary do zmiany, odpowiedz na poniższe pytania. Wybierz opcję,
która najlepiej opisuje Twoje zachowania i uczucia związane z jedzeniem.
Pytania:
1. Kiedy
decydujesz się na jedzenie?
•
A. Kiedy czuję emocjonalny dyskomfort lub stres.
•
B. Kiedy widzę jedzenie lub ktoś obok mnie je.
•
C. Kiedy planuję każdy posiłek, aby kontrolować
moje spożycie kalorii.
•
D. Kiedy naprawdę czuję fizyczny głód.
2. Co
najczęściej prowokuje Cię do jedzenia?
•
A. Negatywne emocje, takie jak smutek, lęk, czy
złość.
•
B. Zewnętrzne sygnały, jak zapachy, widok
jedzenia, czy czas posiłku.
•
C. Myśli o utrzymaniu wagi lub strachu przed
przytyciem.
•
D. Fizyczne odczucie głodu.
3. Jak
często jedzenie jest dla Ciebie sposobem na radzenie sobie z emocjami?
•
A. Bardzo często; to mój główny sposób na
radzenie sobie.
•
B. Rzadko; zazwyczaj inne czynniki mnie
motywują.
•
C. Nigdy; zawsze kontroluję, co jem z myślą o
wadze.
•
D. Czasami, ale zazwyczaj staram się jeść, kiedy
jestem głodny/a.
4. Czy
zdarza Ci się jeść, nawet kiedy nie czujesz głodu?
•
A. Tak, zwłaszcza kiedy czuję się źle
emocjonalnie.
•
B. Tak, kiedy jedzenie jest w pobliżu lub gdy
jestem znudzony/a.
•
C. Nie, świadomie kontroluję moje posiłki i ich
rozmiar.
•
D. Rzadko, staram się słuchać mojego ciała.
Wyniki:
Większość A: Emocjonalny
styl odżywiania – Twoje jedzenie jest często reakcją na emocje niż
na rzeczywisty głód. Rozważ znalezienie alternatywnych sposobów radzenia sobie
z emocjami, takich jak rozmowa z przyjacielem, medytacja, czy ćwiczenia
fizyczne.
Większość B: Zewnętrzny
styl odżywiania – Zewnętrzne sygnały mają duży wpływ na Twoje
decyzje żywieniowe. Pracuj nad świadomością wewnętrznych sygnałów głodu i
sytości, aby lepiej kontrolować swoje nawyki.
Większość C: Restrykcyjny
styl odżywiania – Twoje jedzenie jest mocno kontrolowane z myślą o
wadze lub obawie przed przytyciem. Uważaj, aby nie wpadać w niezdrowe cykle
ograniczeń i przejadania się. Rozważ skonsultowanie się z dietetykiem, który
pomoże Ci znaleźć zrównoważony sposób odżywiania.
Większość D: Zdrowy
styl odżywiania – Wydajesz się słuchać swojego ciała i jeść w
odpowiedzi na fizyczny głód. Gratulacje za utrzymanie zdrowych nawyków!
Pamiętaj, aby dalej dbać o zrównoważoną dietę i regularną aktywność fizyczną.
Psycholog, Psychodietetyk
Magdalena Błajet
